Rolnictwo ekologiczne w pandemii

Share on facebook
Share on linkedin

Pandemia koronawirusa odmieniła oblicze współczesnej gospodarki. Przedsiębiorcy i producenci rolni musieli zmierzyć się w bardzo krótkim czasie z wyzwaniami, które nigdy wcześniej nie miały miejsca.

Materiał: Magdalena Wolska

Restrykcje, lockdown, ograniczenia w przemieszczaniu – wszystko to nie mogło pozostać bez wpływu dla rolnictwa ekologicznego.

Rolnictwo ekologiczne jest dynamicznie rozwijającą się gałęzią branży spożywczej. Przed wybuchem pandemii, tj. na początku roku 2020, wzrost w tej branży szacowany był nawet na 37,6 %. Wydawać by się mogło, że lockdown w znaczący sposób wyhamuje intensywny wzrost zainteresowania produktami ekologicznymi, tymczasem z danych opublikowanych przez Nielsen wynika, że nawet pomimo licznych obostrzeń, produkty ekologiczne sprzedawały się lepiej niż w analogicznym okresie w roku ubiegłym i to aż o 20%.

Na taką sytuację może wpływać wiele czynników. Przede wszystkim konieczność pozostania w domach spowodowała, że konsumenci częściej przygotowywali i spożywali posiłki w domu. Większą częstotliwość gotowania w domu deklarowało 40% badanych osób. Jednocześnie przywiązywali oni większą uwagę to produktów jakie wykorzystywali w tym celu. Ze względu na ograniczenia w przemieszczaniu się, klienci chętniej korzystali z usług lokalnych dostawców i dokonywali zakupów w mniejszych sklepach.

Pandemia koronawirusa nie pozostała również bez wpływu na prawodawstwo zarówno krajowe jak i unijne. Do końca września funkcjonował nowy model prowadzenia urzędowych kontroli żywności, który zakładał możliwość przeprowadzania zdalnych kontroli z wykorzystaniem różnorakich środków porozumiewania się na odległość. Ustawodawstwo zmierzało także do złagodzenia wpływu pandemii na kondycję finansową producentów rolnych, umożliwiając im uzyskanie dodatkowej pomocy finansowej.

Największy wpływ Covid-19 widoczny jest jednak w prawodawstwie unijnym. W początkowych założeniach autorów projektu, nowe rozporządzenie 2018/848 z dnia 30 maja 2018 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylające rozporządzenie Rady (WE) nr 834/2007, miało wejść w życie z dniem 1 stycznia 2021 roku. Najprawdopodobniej tak się jednak nie stanie, a obowiązywanie nowych regulacji zostanie odroczone o kolejny rok tj. do 1 stycznia 2022 roku.

Uchwalone zmiany są jednym z elementów realizacji dwóch planów Unii Europejskiej: „Zielonego Ładu” oraz strategii „Od pola do stołu”. Podstawowym założeniem „Zielonego Ładu” jest uczynienie z Europy pierwszego na świecie kontynentu neutralnego klimatycznie jeszcze przed rokiem 2050. Wśród 5 podstawowych filarów tej strategii należy wskazać: zerowy poziom zanieczyszczenia i zerowy poziom emisji gazów cieplarnianych, zapewnienie bezpieczeństwa energetycznego, ulepszenie transportu, zwiększenie wolumenu produkcji wysokojakościowej żywności, a przede wszystkim żywności ekologicznej. W związku z tym, w założeniach unijnych, 25% gruntów rolnych w państwach członkowskich ma zostać przekształconych na produkcję ekologiczną. Dla zobrazowania skali przedsięwzięcia wskazać należy, iż w roku 2019 w Polsce procentowy udział powierzchni ekologicznej w całkowitej powierzchni użytków rolnych stanowił jedynie 3,4%.

Uchwalenie nowych przepisów dotyczących rolnictwa ekologicznego ma wprowadzić szereg zmian. Podstawowym zadaniem regulacji 2018/848 jest promowanie rolnictwa ekologicznego, wspieranie rolników ekologicznych oraz uczynienie rolnictwa ekologicznego bardziej konkurencyjnym sektorem produkcji rolnej. Przykładem tego jest choćby umożliwienie drobnym producentom rolnym certyfikacji grupowej, która dotąd nie była możliwa, ponieważ każdy podmiot podlegający systemowi certyfikacji produkcji ekologicznej ubiegał się o przyznanie certyfikatu we własnym imieniu i na własny rachunek.

Istotne znaczenie dla całej eko branży ma także poszerzenie katalogu produktów, które od chwili wejścia w życie nowych przepisów będą mogły być wytwarzane przy pomocy ekologicznych metod oraz znakowane symbolem „ekoliścia”. Otworzy to nowe możliwości dla producentów ekologicznych, którzy dzięki nowelizacji przepisów będą mogli poszerzyć swój asortyment.

Ważnym elementem zmian w rolnictwie ekologicznym jest wprowadzenie dodatkowych środków pomocy finansowej dla producentów rolnych. W założeniach znowelizowanej Wspólnej Polityki Rolnej, na rozwój rolnictwa ekologicznego mają zostać przeznaczone znaczne środki finansowe. Natomiast na szczeblu krajowym, funkcję koordynacyjną dla rolnictwa ekologicznego ma pełnić Ramowy Plan Działań dla Żywności i Rolnictwa Ekologicznego.

Niestety, jak na razie termin wejścia w życie nowego rozporządzenia 2018/848 nadal stoi pod znakiem zapytania, a debata na ten temat trwa. Do dysku zaproszeni zostali wszyscy zaangażowani w produkcję rolną: producenci, przetwórcy, rolnicy, czy wreszcie konsumenci. Każdy uczestnik łańcucha produkcji żywności ekologicznej będzie mógł wyrazić swoją opinię przy pomocy internetowego kwestionariusza dostępnego do dnia 27 listopada pod adresem:

https://ec.europa.eu/info/law/better-regulation/have-your-say/initiatives/12555-Organic-farming-action-plan-for-the-development-of-EU-org/public-consultation