Nowe przepisy dotyczące rolnictwa ekologicznego

Share on facebook
Share on linkedin

Rozporządzenie 2018/848 zacznie być stosowane nie od 1 stycznia 2021 r., jak pierwotnie zakładano, lecz od 1 stycznia 2022 r. To już trzecia unijna regulacja w zakresie rolnictwa ekologicznego obowiązująca w Polsce.

Materiał: Magdalena Wolska

Jej podstawowym celem jest ułatwienie rolnikom przystępowania do systemu certyfikacji rolnictwa ekologicznego, podniesienie konkurencyjności tego sektora, promowanie produktów ekologicznych oraz zwiększenie skali produkcji ekologicznej. Co jeszcze ulegnie zmianie?

Pierwszym aktem prawa polskiego regulującym problematykę rolnictwa ekologicznego była ustawa z dnia 16 marca 2001 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. 2001 Nr 38 poz. 452). Miała ona zastosowanie do chwili wstąpienia Polski do Unii Europejskiej, ponieważ wówczas zaczęły nas obowiązywać ówczesne przepisy unijne tj. rozporządzenie Rady (EWG) 2092/91 (Dz. Urz. L 198 z 22.7.1991). Ze względu na charakter tego aktu prawnego nie wymagał on implementacji do polskiego porządku prawnego, co oznacza, że był on stosowany bezpośrednio na terenie wszystkich państw członkowskich, a krajowe prawodawstwo nie mogło być z nim sprzeczne. Dlatego konieczne stało się zastąpienie ustawy z 2001 r. nową, tj. ustawą z dnia 20 kwietnia 2004 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz.U. z 2004 r. Nr 93, poz. 898.), której przepisy były spójne z prawem unijnym. Po 5 latach, regulacja ta została zastąpiona przez obecnie obowiązującą ustawę z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1324.).

Na gruncie prawa unijnego po rozporządzeniu nr 2092/91 kolejnym aktem odnoszącym się do rolnictwa ekologicznego było rozporządzenie nr 834/2007 (Dz. Urz. L 189 z 20.7.2007). Praktyka stosowania tych przepisów pokazała jednak, że nie były one dostatecznie wyczerpujące i budziły szereg wątpliwości interpretacyjnych, przez co konieczne stało się wprowadzenie zmian. Istotne znaczenie w tym względzie miał także dynamiczny wzrost sektora produkcji ekologicznej, który nawet w okresie pandemii i ogólnej recesji gospodarczej szacowany jest na 20%, co stanowi 3,5 razu większy przyrost niż ma to miejsce w branży spożywczej. Aby sprostać nowym wyzwaniom, jakie stanęły przed branżą ekologiczną, uchwalono rozporządzenie 2018/848 (Dz. Urz. L 150 z 14.6.2018). Początkowo regulacja ta miała wejść w życie z dniem 1 stycznia 2021 r., lecz z uwagi na pandemię koronawirusa prace legislacyjne związane z dostosowywaniem prawa wtórnego do nowych przepisów zostały spowolnione. Ponadto niektóre kraje członkowskie zgłaszały brak odpowiedniego przygotowania do wdrożenia nowych przepisów. Z tego względu Komisja złożyła wniosek o przesunięcie wejścia w życie rozporządzenia 2018/848 o kolejny rok. W konsekwencji nowe rozporządzenie będzie stosowane od 1 stycznia 2022 r.

Najnowsza regulacja wprowadza szereg istotnych zmian w odniesieniu do warunków produkcji ekologicznej. Przede wszystkim jest ona dużo obszerniejsza, dzięki czemu wiele spornych kwestii zostało jednoznacznie wyjaśnionych, takich jak np. produkcja hydroponiczna. Znacząco rozbudowano przepisy dotyczące warunków produkcji dla poszczególnych rodzajów działalności, dzięki czemu przepisy stały się bardziej precyzyjne i konkretne. W przyszłym stanie prawnym wiele zagadnień zostało ujętych w formie załączników rozporządzenia 2018/848, które odnosić się będą do konkretnych działów produkcji ekologicznej i zawierać szczegółowe wytyczne w zakresie ich prowadzenia, np. w odniesieniu do produkcji wina czy alg i zwierząt akwakultury. Zamieszczenie dodatkowych regulacji w załączniku rozporządzenia stanowi novum w porównaniu do poprzedniej regulacji nr 834/2007, która zawierała tylko jeden lakoniczny załącznik z tłumaczeniem nazwy rolnictwo „ekologiczne” na języki europejskie. Oprócz tego w celu realizacji postanowień nowego rozporządzenia, Komisja została upoważniona do wydawania szczegółowych aktów: w sumie około 50.

Rozporządzenie wprowadza szereg zmian odnoszących się zarówno do ogólnych warunków produkcji ekologicznej, które muszą być przestrzegane przez wszystkie podmioty uczestniczące w produkcji ekologicznej, jak również szczegółowe zakazy i obowiązki mające zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do konkretnych działów produkcji, jak np. produkcji zwierzęcej. Do najważniejszych mających zastosowanie w każdym rodzaju produkcji ekologicznej zaliczyć należy:

  • poszerzenie katalogu produktów rolnictwa ekologicznego, a tym samym otwarcie nowych kierunków produkcji,
  • wydłużenie ważności kontroli z 12 do 24 miesięcy dla podmiotów, które charakteryzują się niskim poziomem ryzyka,
  • możliwość certyfikacji grupowej,
  • ograniczenie wykorzystania substancji zapachowych,
  • bardziej elastyczne znakowanie towarów,
  • lepsze zaopatrzenie w ekologiczne nasiona i zwierzęta,
  • odejście od zasady równoważności w kontaktach handlowych z krajami trzecimi na rzecz przestrzegania przez nich tych samych zasad co państwa UE.

magdalena.wolska@foodfakty.pl